Fusietoets in het primair onderwijs: reglementen aanpassen

Sinds 1 oktober is een fusietoets verplicht in het primair onderwijs. De wet heeft tot doel om te bevorderen dat scholen zich op een menselijke maat organiseren en om bij fusies de medezeggenschap op scholen te versterken. In de WMS is om die reden de fusietoets opgenomen bij artikel 10 h (instemming hele (G)MR). Het is natuurlijk wel handig dat de (G)MR-leden weten wat zo’n fusietoets inhoudt. In de Wet Primair Onderwijs, de WPO staat hoe zo’n fusietoets eruit ziet. Eerst volgt de wettekst, daaronder een “vertaling”.

Artikel 64b WPO
•    64b. Aanvraag en fusie-effectrapportage
o    1. De rechtspersoon dient dan wel de rechtspersonen gezamenlijk dienen een aanvraag in bij Onze minister voor het verkrijgen van de goedkeuring, bedoeld in artikel 64a, eerste lid. De aanvraag gaat vergezeld van:
    a. een door de rechtspersoon dan wel rechtspersonen opgestelde fusie-effectrapportage, en
    b. een schriftelijke verklaring van instemming met de fusie door de medezeggenschapsraden dan wel de gemeenschappelijke medezeggenschapsraden, dan wel
    c. de bindende uitspraak van de geschillencommissie, bedoeld in artikel 32, derde lid, van de Wet medezeggenschap op scholen, dan wel de bindende uitspraak van de ondernemingskamer, bedoeld in artikel 36, derde lid, van de Wet medezeggenschap op scholen.
o    2. De fusie-effectrapportage bevat ten minste een weergave van:
    a. de motieven voor de fusie,
    b. de alternatieven voor de fusie,
    c. het tijdsbestek waarbinnen de fusie zal worden gerealiseerd,
    d. de te bereiken doelen,
    e. de effecten van de fusie op de keuzevrijheid, in het bijzonder de effecten van de fusie op de spreiding en omvang van de rechtspersonen en scholen in het voedingsgebied en de onderwijskundige en bestuurlijke diversiteit van het onderwijsaanbod in het voedingsgebied,
    f. de kosten en baten van de fusie,
    g. de gevolgen van de fusie voor het personeel en leerlingen, waaronder begrepen de gevolgen voor de voorzieningen,
    h. de wijze waarop over de fusie wordt gecommuniceerd,
    i. de wijze waarop de fusie wordt geëvalueerd, en
    j. een advies van burgemeester en wethouders van de betrokken gemeenten over de wenselijkheid van de voorgestelde fusie.
o    3. Bij ministeriële regeling wordt een modelformulier voor de fusie-effectrapportage vastgesteld.

Dit artikel betekent dat als er een scholen- of besturenfusie plaatsvindt, het bestuur eerst toestemming moet vragen aam het ministerie. Duidelijk moet zijn wat de effecten van de fusie zijn en er moet een verklaring zijn dat de MR en/of GMR (in geval van een besturenfusie) hun instemming hebben gegeven. In dit artikel 64b, onder c wordt ook nog gesproken over een bindende uitspraak van de geschillencommissie of van de ondernemingskamer. Dit is alleen nodig als de MR en/of GMR hun instemming hebben onthouden en de fusie is voorgelegd aan de geschillencommissie of ondernemingskamer. In het tweede lid staat welke effecten van de fusie in ieder geval omschreven moeten zijn. Deze eisen kan de (G)MR ook gebruiken om stapsgewijs een fusiedocument te doorlopen.  Een scholenfusie wordt voorgelegd aan de scholen die gaan fuseren, aan de GMR wordt een besturenfusie voorgelegd.

Bevoegdheden MR en GMR
Omdat de MR en GMR ook met de fusietoets van doen hebben, is ook de WMS (Wet Medezeggenschap op Scholen) aangepast op de fusietoets. Zij hebben immers een instemmingsbevoegdheid bij een fusie. De nieuwe omschrijving van wat een fusie is, moet ook in de (G)MR-reglementen worden opgenomen. Omdat dit een wettekst is, die opgenomen wordt in het MR-reglement, is het geen vrijwillige keuze tot wijziging van het reglement en hoeft de MR dus ook niet in te stemmen (of de instemming te onthouden) bij deze nieuwe tekst in het reglement.